Şarbon aşısı

Şarbon Nedir?

Şarbon, hem hayvanları hem de insanları etkileyebilen ciddi bir hastalıktır. Bacillus anthracis adı verilen bakteriler şarbona neden olur. Enfekte olmuş hayvanlar, yün, et veya deri ile temas yoluyla insanlara şarbon hastalığı bulaşabilir.

Cilt şarbonu. Şarbonun en sık görülen şekli olup, cilt ülserleri ve genellikle ateş ve bitkinlik yapan bir deri hastalığıdır. Tedavi edilmezse bu vakaların % 20’sine kadarı ölüm ile sonuçlanır.

Sindirim sistemi şarbonu. Bu şarbon türü, enfekte etin çiğ veya az pişmiş olarak yenilmesi ile meydana gelebilir.

Belirtileri ateş, bulantı, kusma, boğaz ağrısı, karın ağrısı, şişkinlik ve lenf bezlerinde büyüme olabilir. Sindirim sistemi şarbonu kan zehirlenmesi, şok ve ölüm ile sonuçlanabilir.

Solunum şarbonu. Bu şarbon türü, B. anthracis bakterileri solunduğunda meydana gelir ve çok ciddi bir durumdur. İlk belirtiler boğaz ağrısı, hafif ateş ve kas ağrıları olabilir. Birkaç gün içinde bu belirtileri, ağır solunum problemleri, şok ve sıklıkla menenjit (beyin ve omurilik zarı iltihabı) takip eder. Bu şarbon türü hastaneye yatışı ve antibiyotiklerle yoğun tedaviyi gerektirir. Çoğu kez ölümcüldür.

Şarbon aşısı

Şarbon aşısı şarbon hastalığına karşı korur.

Birleşik Devletlerde kullanılan aşı, B. anthracis bakterilerini içermez ve şarbona neden olmaz. Şarbon aşısı 1970 yılında ruhsat almıştır.

Kısıtlı ancak sağlam kanıtlara göre, aşı hem cilt hem de solunum şarbonuna karşı koruma sağlamaktadır.

Kime ve ne zaman Şarbon aşısı yapılmalı?

Şarbon aşısı, yaşları 18 ila 65 arasında olan, çalışma ortamında çok yoğun miktarda B. anthracis bakterisine maruz kalabilecek kişiler için önerilir:

  • Belirli laboratuvar veya çevre ıslahı çalışanları
  • Hayvanlar veya hayvansal ürünler ile el teması olanlar
  • Savunma Bakanlığı tarafından belirlenen bazı askeri personel

Bu kişilere 5 doz aşı (kas içine) yapılmalıdır: ilk doz olası etkilenme riski tespit edildiğinde, diğer dozlar ilk dozdan 4 hafta, 6, 12 ve 18 ay sonra.

Bağışıklığın sürmesi için yıllık rapel dozları önerilir.

Planlanan zamanda bir doz kaçırıldıysa, aşı şemasının baştan başlanmasına gerek yoktur. En kısa sürede seriye kaldığı dozdan devam ediniz.

Belirli durumlarda şarbona maruz kalmış aşısız kişilere de şarbon aşısı önerilir. Bu kişilere, ilki maruziyetten sonra en kısa sürede, ikinci ve üçüncüsü ilkinden 2 ve 4 hafta sonra olmak üzere (cilt altına) toplam 3 doz aşı yapılmalıdır.

Bazı insanlara şarbon aşısı yapılmamalıdır

Daha önce bir şarbon aşısına karşı ciddi bir alerjik reaksiyon gösteren kişilere tekrar aşı yapılmamalıdır.

  • Herhangi bir aşı bileşenine karşı ciddi bir alerjisi olanlara yapılmamalıdır. Lateks de dahil olmak üzere herhangi bir ciddi alerjiniz varsa bunu size aşı yapanlara söyleyiniz.
  • Eğer daha önce Guillain-Barré sendromu (GBS) geçirmiş iseniz sağlık görevliniz size şarbon aşısı olmamanızı önerecektir.
  • Orta derecede ya da ağır bir hastalığınız varsa, sağlık görevliniz aşı olmak için iyileşene kadar beklemenizi isteyebilir. Hafif hastalığı olanlar genellikle aşılanabilirler.
  • Şarbona maruz kalmış ve solunum hastalığı geçirme riski olan gebeler için aşılama önerilebilir. Emziren annelere şarbon aşısı güvenle yapılabilir.

Şarbon aşısından kaynaklanan riskler nelerdir?

Herhangi bir ilaç gibi, bir aşı da ağır bir alerjik reaksiyon gibi ciddi bir soruna neden olabilir.

Şarbon çok ciddi bir hastalıktır ve aşı nedeniyle ciddi zarar görme riski son derece düşüktür.

Hafif sorunlar

  • Aşı yapılan yerdeki reaksiyonlar:
    • Hassasiyet (yaklaşık 2 kişiden 1’i)
    • Kızarıklık (yaklaşık 7 erkekten 1’i, 3 kadından 1’i)
    • Kaşıntı (yaklaşık 50 erkekten 1’i, 20 kadından 1’i)
    • Şişlik (yaklaşık 60 erkekten 1’i ve 16 kadından 1’i)
    • Morluk (yaklaşık 25 erkekten 1’i, 22 kadından 1’i)
  • Kas ağrıları veya kol hareketlerinde geçici kısıtlılık (yaklaşık 14 erkekten 1’i ve 10 kadından 1’i).
  • Baş ağrıları (yaklaşık 25 erkekten 1’i, 12 kadından 1’i).
  • Bitkinlik (yaklaşık 15 erkekten 1’i, 8 kadından 1’i).

Ciddi sorunlar

Ciddi alerjik reaksiyon (çok az görülür – 100.000 dozda birden az).

Herhangi bir aşıyla olduğu gibi, başka ciddi sorunlar da bildirilmiştir. Ancak bunlar, şarbon aşısı yapılanlarda yapılmamış insanlara göre daha sık görülmez.

Şarbon aşısının uzun dönem sağlık sorunlarına neden olduğuna dair bir kanıt yoktur.

Bağımsız sivil komiteler, Körfez Savaşı gazilerinde görülen açıklanamayan hastalıklar için şarbon aşısını bir etken olarak tespit etmemişlerdir.

Ciddi bir reaksiyon olursa?

Neye dikkat etmeliyim?

Yüksek ateş, şiddetli karın ağrısı veya ishal gibi olağandışı bir durum olup olmadığını takip ediniz.

Allerjik reaksiyon belirtileri, tabletleri yuttuktan birkaç dakika ila birkaç saat içinde ortaya çıkan nefes darlığı, ses kısıklığı, hırıltılı solunum, kurdeşen, solukluk, güçsüzlük, hızlı kalp atışı veya baş dönmesi olabilir.

Immunization Action Coalition ndan uyarlanan, AşI bi̇lgi̇lendi̇rme açiklamasi