Bakuna sa Buhay na Zoster (Shingles)

Ano ang buni?

Ang shingles (tinatawag rin na herpes zoster, o zoster) ay isang masakit na pantal sa balat, na kadalasan ay may mga paltos. Ang shingles ay dulot ng virus na varicella zoster, parehong virus na nagdudulot ng bulutong. Pagkatapos mong magkabulutong, mananatili ang virus sa iyong katawan at maaaring magdulot ng shingles kalaunan.

Hindi ka makakukuha ng shingles mula sa ibang tao. Gayunpaman, ang taong hindi kailanman nagkabulutong (o nabakunahan ng para sa bulutong) ay maaaring mahawa ng bulutong mula sa taong may shingles.

Ang shingles na pantal ay kadalasan lumilitaw sa isang bahagi ng mukha o katawan at gumagaling sa loob ng 2 hanggang 4 na linggo. Ang pangunahing sintomas nito ay kirot, na maaaring malubha. Ang ibang sintomas ay maaaring kabilangan ng lagnat, sakit ng ulo, panginginig, at masakit na tiyan. Bihira lamang na hahantong ang impeksyon na shingles sa pneumonia, problema sa pandinig, pagkabulag, pamamaga ng utak (encephalitis), o pagkamatay.

Halos 1 tao sa 5, ang malubhang kirot ay maaaring magpatuloy kahit na matagal nang nawala ang pantal. Itong nagtatagal na kirot ay tinatawag na post-herpetic neuralgia (PHN).

Ang shingles ay labis na mas karaniwan sa mga tao na 50 taong gulang at mas matanda pa kaysa sa mga mas bata pa, at ang peligro ay tumataas habang nagkakaedad. Mas karaniwan rin ito sa mga taong humina ang immune system dahil sa sakit na tulad ng kanser, o sa pamamagitan ng mga gamot tulad ng steroids o chemotherapy.

Hindi bababa sa 1 milyon sa isang taon sa Estados Unidos ang taong nagkakasakit ng shingles.

Bakunang shingles (buhay)

Ang bakuna para sa buhay na shingles ay inaprubahan ng FDA noong 2006. Sa klinikal na pagsubok, pinapababa ng bakuna ang peligro ng shingles nang halos 50% sa mga 60 taong gulang at mas matanda. Napapababa nito ang posibilidad ng PHN, at nababawasan ang kirot sa ilang tao na nagkakaroon pa rin ng shingles pagkatapos mabakunahan.

Ang inirerekomendang iskedyul para sa bakuna ng buhay na shingles ay isang dosis para sa mga nasa hustong gulang na edad 60 at mas matanda pa.

May ilang tao na hindi dapat tumanggap ng bakunang ito

Sabihin sa tagapagbigay ng bakuna mo kung ikaw ay:

  • Mayroong anumang malalang allergy na mapanganib sa buhay. Ang isang taong nagkaroon ng mapanganib sa buhay na reaksiyon sa allergy matapos ang dosis ng bakuna sa buhay na shingles, o may malalang allergy sa anumang sangkap ng bakunang ito, ay maaaring payuhan na huwag magpabakuna. Tanungin ang tagabigay mo ng pangangalagang pangkalusugan kung gusto mo ng impormasyon tungkol sa mga bahagi ng bakuna.
  • Buntis, o sa palagay mo ay maaaring buntis ka. Ang mga buntis ay dapat na maghintay hanggang sa hindi na sila buntis bago magpabakuna ng para sa buhay na shingles. Dapat iwasan ng mga babae ang mabuntis nang hindi bababa sa 1 buwan pagkatapos ng bakuna para sa shingles. Kung may huminang immune system dulot ng sakit (tulad ng kanser o AIDS) o mga medikal na paggamot (tulad ng radiation, immunotherapy, mataas na dosis ng steroids, o chemotherapy).
  • Hindi maganda ang pakiramdam. Kung may banayad kang sakit, tulad ng sipon, malamang ay maaari kang magpabakuna ngayon. Kung ikaw ay may katamtaman o matinding sakit, dapat kang maghintay hanggang sa gumaling ka. Mapapayuhan ka ng doktor mo.

Mga panganib ng isang reaksiyon sa bakuna

Sa anumang gamot, kabilang ang mga bakuna, may tsansa ng mga reaksiyon.

Pagkatapos ng bakuna sa buhay na shingles, maaaring maranasan ng tao ang:

  • Pamumula, pananakit, pamamaga, o pangangati sa bahaging tinurukan
  • Pananakit ng ulo

Ang mga pangyayaring ito ay karaniwang banayad at kusang nawawala.

Bihira lang na ang bakuna sa buhay na shingles ay magdulot ng pantal o shingles.

Ibang mga bagay na maaaring mangyari pagkatapos ng bakunang ito:

  • Ang mga tao kung minsan ay hinihimatay matapos ang medikal na pamamaraan, kabilang ang pagbabakuna. Ang pag-upo o paghiga nang mga 15 minuto ay makakatulong na mapigilan ang pagkahimatay at mga pinsalang dulot ng mga pagkatumba. Sabihin sa iyong tagabigay kung nakakaramdam ka ng pagkahilo o may mga pagbabago sa paningin o kuliling sa mga tainga.
  • Ang ilang tao ay sumasakit ang balikat na maaaring mas malala at mas matagal kaysa sa karaniwang pananakit na maaaring mangyari kasunod ng mga iniksyon. Nangyayari ito nang napakadalang.
  • Ang anumang gamot ay maaaring magdulot ng isang matinding allergic na reaksiyon. Ang ganitong mga reaksiyon mula sa isang bakuna ay tinatayang mga 1 sa isang milyong dosis, at nangyayari sa loob ng ilang minuto hanggang sa ilang oras makalipas ang pagbabakuna.

Tulad ng anumang gamot, mayroong napakaliit na tsansa na ang isang bakuna ay magiging sanhi ng malubhang pinsala sa katawan o kamatayan.

Ang kaligtasan ng mga bakuna ay palaging sinusubaybayan.

Paano kung may isang malubhang problema?

Ano ang dapat kong hanapin?

  • Hanapin ang anumang nagbibigay sa inyo ng alalahanin, tulad ng mga palatandaan ng malubhang allergy, napakataas na lagnat, o mga pagbabago sa pag-uugali. Maaaring kabilang sa mga palatandaan ng malubhang allergy ang tagulabay (hives), pamamaga ng mukha at lalamunan, hirap na paghinga, mabilis na tibok ng puso, pagkahilo, at panghinina. Magsisimula ang mga ito nang ilang minuto hanggang ilang oras pagkatapos ng pagbabakuna.

Ano ang dapat kong gawin?

Kung sa tingin mo ito ay isang malubhang allergy reaksyon o iba pang emerhensiya na hindi makapaghihintay, tumawag sa iyong lokal na mga serbisyong pang-emergency o dalhin ang tao sa pinakamalapit na ospital. Kung hindi man, tumawag sa iyong doktor.

Pinagmumulan

Inangkop mula sa Immunization Action Coalition, Vaccine Information Statements