Bakuna para sa Hepatitis A

Bakit kailangang magpabakuna?

Ang Hepatitis A ay malalang sakit sa atay. Dulot ito ng hepatitis A virus (HAV). Kumakalat ang HAV mula sa tao papuntang ibang tao sa pamamagitan ng kontak sa dumi (tae) ng mga taong naimpeksiyon, na madaling mangyayari kung ang tao ay hindi maayos na naghugas ng kanyang kamay. Maaari ka ring makakuha ng hepatitis A mula sa pagkain, tubig, o bagay na kontaminado ng HAV.

Maaaring kasama sa sintomas ng hepatitis A ang:

  • lagnat, kapaguran, kawalan ng ganang kumain, pagduruwal, pagsusuka at/o pananakit ng kasukasuan
  • malalang pananakit ng tiyan at pagtatae (kadalasan sa mga bata), o
  • jaundice (madilaw na balat o mata, matingkad na kulay ng ihi, mapusyaw na kulay ng dumi).

Ang mga sintomas na ito ay karaniwang lumalabas sa 2 hanggang 6 na linggo matapos malantad at nagtatagal nang wala pang 2 buwan, bagama’t ang ilang tao ay maaaring magkasakit nang hanggang 6 na buwan. Kung mayroon kang hepatitis A, maaaring masyadong malala ang pagkakasakit mo para magtrabaho.

Madalas ay walang sintomas ang mga bata pero karamihan ng mga maygulang ay mayroon. Maikakalat mo ang HAV nang walang sintomas.

Ang Hepatitis A ay maaaring magdulot ng pagpalya ng atay at pagkamatay, bagama’t bihira ito at mas karaniwan na nagaganap sa mga taong 50 taon ang edad o mas matanda at mga taong may ibang sakit sa atay, tulad ng hepatitis B o C.

Ang bakuna para sa Hepatitis A ay makakapigil sa hepatitis A. Ang mga bakuna sa hepatitis A ay inirekomenda sa Estados Unidos simula noong 1996.

Mula noon, ang bilang ng kasong naiulat bawat taon sa U.S. ay bumagsak mula mga 31,000 kaso hanggang mas mababa sa 1,500 kaso.

Bakuna sa Hepatitis A

Ang bakuna para sa hepatitis A ay isang inactivated (pinatay) na bakuna. Kakailanganin mo ng 2 dosis para sa pangmatagalang proteksiyon. Dapat ibigay ang mga dosis na ito sa 6 na buwang pagitan man lang.

Ang mga bata ay karaniwang binabakunahan sa pagitan ng kanilang una at pangalawang kaarawan (12 hanggang 23 buwang gulang). Ang mga mas matandang bata at mga nagdadalaga at nagbibinata ay maaaring makakuha ng bakuna makalipas ang 23 buwan. Ang mga maygulang na hindi pa dating nabakunahan at nais maprotektahan laban sa hepatitis A ay maaari ring makakuha ng bakuna.

Dapat kang magpabakuna sa hepatitis A kung ikaw ay:

  • babiyahe sa mga bansa kung saan karaniwan ang hepatitis A,
  • lalaking nakikipagtalik sa ibang lalaki,
  • gumagamit ng mga ilegal na droga,
  • may hindi gumagaling na sakit sa atay tulad ng hepatitis B o hepatitis C,
  • ginagamot gamit ang mga clotting-factor concentrate,
  • nagtatrabaho kung saan mayroong mga hayop na hinawaan ng hepatitis A o sa pananaliksik na laboratoryo ng hepatitis A, o
  • umaasang magkaroon ng malapitang personal na kontak sa isang inampon mula sa bansa kung saan karaniwan ang hepatitis A

Tanungin ang tagapaglaan mo ng pag-aalaga sa kalusugan kung nais mo ng higit pang impormasyon tungkol sa alinman sa mga pangkat na ito.

Walang nalalamang peligro sa pagkakaroon ng bakuna para sa hepatitis A kasabay ng mga ibang bakuna.

May ilang tao na hindi dapat tumanggap ng bakunang ito

Sabihin sa taong magbibigay sa iyo ng bakuna:

  • Kung mayroon kang anumang malalang allergy na mapanganib sa buhay.
    • Kung nagkaroon ka ng mapanganib sa buhay na allergic na reaksiyon matapos ang dosis ng bakuna para sa hepatitis A, o may malalang allergy sa anumang bahagi ng bakunang ito, maaaring payuhan kang huwag magpabakuna. Tanungin ang tagapaglaan mo ng pag-aalaga sa kalusugan kung gusto mo ng impormasyon tungkol sa mga bahagi ng bakuna.
  • Kung hindi maganda ang pakiramdam mo.
    • Kung may banayad kang sakit, tulad ng sipon, malamang ay maaari kang magpabakuna ngayon. Kung ikaw ay may katamtaman o matinding sakit, dapat kang maghintay hanggang sa gumaling ka. Mapapayuhan ka ng doktor mo.

Mga panganib ng isang reaksiyon sa bakuna

Sa anumang gamot, kabilang ang mga bakuna, may tsansa ng mga side effect. Karaniwan ay banayad ito at mawawala nang kusa pero posible rin ang mga malalang reaksiyon.

Karamihan sa mga tao na nakakakuha ng bakuna para sa hepatitis A ay hindi nagkakaroon ng anumang mga problema rito.

Mga maliit na problema kasunod ng bakuna para sa hepatitis A:

  • pananakit o pamumula sa lugar na ininiksiyonan
  • sinat
  • pananakit ng ulo
  • pagkapagod

Kapag naganap ang mga problemang ito, karaniwan silang nagsisimula agad makalipas ang iniksiyon at nagtatagal nang 1 hanggang 2 araw.

Masasabi sa iyo ng doktor mo ang higit pa tungkol sa mga reaksiyong ito.

Mga problema na maaaring mangyari pagkatapos ng bakunang ito:

  • Ang mga tao kung minsan ay hinihimatay matapos ang isang medikal na pamamaraan, kabilang ang pagbabakuna. Ang pag-upo o paghiga nang mga 15 minuto makalipas ang pagbabakuna ay makakatulong na mapigilan ang pagkahimatay, at mga pinsalang dulot ng pagkatumba. Sabihin sa iyong tagapaglaan kung nakakaramdam ka ng pagkahilo, o may mga pagbabago sa paningin o kuliling sa mga tainga.
  • Ang ilang tao ay sumasakit ang balikat na maaaring mas malala at mas matagal kaysa sa mas karaniwang pananakit na maaaring mangyari kasunod ng mga iniksyon. Nangyayari ito nang napakadalang.
  • Ang anumang gamot ay maaaring magdulot ng isang matinding allergic na reaksiyon. Ang ganitong mga reaksiyon mula sa isang bakuna ay napakabihira, na tinatayang mga 1 sa isang milyong dosis, at nangyayari sa loob ng ilang minuto hanggang sa ilang oras makalipas ang pagbabakuna.

Tulad ng anumang gamot, mayroong napakaliit na tsansa na ang isang bakuna ay magiging sanhi ng malubhang pinsala sa katawan o kamatayan.

Ang kaligtasan ng mga bakuna ay palaging sinusubaybayan.

Paano kung may malubhang reaksiyon?

Ano ang dapat kong hanapin?

  • Hanapin ang anumang nagbibigay sa inyo ng alalahanin, tulad ng mga palatandaan ng malubhang allergy, napakataas na lagnat, o mga pagbabago sa pag-uugali. Maaaring kabilang sa mga palatandaan ng malubhang allergy ang tagulabay (hives), pamamaga ng mukha at lalamunan, hirap na paghinga, mabilis na tibok ng puso, pagkahilo, at panghinina. Magsisimula ang mga ito
    nang ilang minuto hanggang ilang oras pagkatapos ng pagbabakuna.

Ano ang dapat kong gawin?

Kung sa tingin mo ito ay isang malubhang allergy reaksyon o iba pang emerhensiya na hindi makapaghihintay, tumawag sa iyong lokal na mga serbisyong pang-emergency o dalhin ang tao sa pinakamalapit na ospital. Kung hindi man, tumawag sa iyong doktor.

Pinagmumulan

Inangkop mula sa Immunization Action Coalition, Vaccine Information Statements